17 listopada (we wtorek) w naszej Bibliotece odbyło się spotkanie autorskie z Andrzejem Stasiukiem zatytułowane „Rzeka dzieciństwa. O pamięci, korzeniach i pisaniu”. Rozmowę poprowadził Jarosław Szubrycht. Tematem spotkania były pamięć, podróże, literackie przetwarzanie rzeczywistości oraz najnowsza książka autora – „Rzeka dzieciństwa”. Spotkanie zorganizowano w ramach projektu REWERS – Druga Strona Kultury realizowanego przez Gminę Lubaczów i Stowarzyszenia Inicjatyw Społeczno-Gospodarczych.

W trakcie spotkania Andrzej Stasiuk opowiadał o znaczeniu przeszłości i wspomnień, które podczas procesu twórczego odsłaniają kolejne warstwy. W jego ujęciu przeszłość bywa bezpieczniejsza od teraźniejszości, a powracanie do dawnych doświadczeń pozwala lepiej zrozumieć własne korzenie. Pisarz wspominał dzieciństwo i dorastanie na wsi, podkreślając, że zawsze chciał żyć po swojemu i pisać własne historie.
Ważną część rozmowy stanowiły opowieści o podróżach. Stasiuk wspominał swoje wyprawy na Syberię, do Łotwy, Estonii, Niemiec i Szwajcarii, a także częste przejazdy trasą transsyberyjską. Zwracał uwagę, że podróż staje się materiałem literackim dopiero po powrocie. W czasie drogi człowiek skupia się na tym, czego właśnie doświadcza, a przeżycia układają się w opowieść dopiero później. Podkreślał, że pisarz nie musi być bezstronnym kronikarzem. Literatura nie jest reportażem ani dokumentem – pozwala zmieniać, przetwarzać i przeinaczać rzeczywistość, aby uchwycić jej głębszy sens. Mówił o potrzebie zachowania twórczej niezależności, choć robił to z charakterystycznym dla siebie dystansem, humorem i skłonnością do prowokacji.
„Rzeka dzieciństwa” to książka, która powstawała jako spokojna, piękna opowieść o rzece Bug, mającej dla autora znaczenie fundamentalne – będącej częścią krajobrazu dzieciństwa, pamięci i osobistej historii. Wybuch wojny w Ukrainie zmienił jednak jej charakter. Wojna wtargnęła w przestrzeń, która miała być poświęcona wspomnieniom i pięknu natury, pokazując, że nawet najbardziej idylliczne miejsca nie pozostają poza historią.
Andrzej Stasiuk opowiadał również o swoim zaangażowaniu w pomoc Ukrainie. Relacjonował jak organizuje i dostarcza sprzęt przeznaczony dla konkretnych jednostek, odpowiadając na potrzeby zgłaszane przez walczących żołnierzy. Wspominał także o poczuciu dumy z Polaków, którzy po rozpoczęciu wojny otworzyli swoje domy dla uchodźców. Krytycznie odniósł się natomiast do nastrojów antyukraińskich, uznając je za sprzeczne z polską solidarnością i interesem. Zauważył przy tym, że we współczesnym świecie wojna stała się doświadczeniem powszechnym i przenika życie społeczne zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych przybierając różne formy. Zapowiedział, że jego kolejna książka będzie w pewnym stopniu powieścią apokaliptyczną. Wojna, która wdarła się do opowieści o rzece dzieciństwa, pozostanie więc również ważnym punktem odniesienia w jego dalszej twórczości.
Spotkanie z Andrzejem Stasiukiem było okazją do rozmowy o pamięci, podróżowaniu i literaturze, ale także o odpowiedzialności wobec współczesnego świata. Autor pokazał, że osobista historia i wielka historia nieustannie się przenikają, a literatura może stać się miejscem, w którym spotykają się wspomnienia, krajobraz, korzenie i niepokój o przyszłość.















