English EN Français FR Deutsch DE Polski PL Українська UK
Aktualności

Tak powstawał mural poświęcony 39. Pułkowi Strzelców Lwowskich

Ten symboliczny ścienny „pomnik” dla bohaterów wojennych jest częścią kolejnej edycji projektu Województwa Podkarpackiego pn. „Przestrzeń Dziedzictwa”. Mural jest efektem współpracy Samorządu Województwa Podkarpackiego z Miejską Biblioteką Publiczną im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie oraz Muzeum Kresów w Lubaczowie i Gminą Lubaczów. Oficjalne odsłonięcie muralu nastąpiło podczas Festiwalu Dziedzictwa Kresów, 25 lipca 2021 r.

Wielkoformatowa kompozycja wpisana w biało-czerwony sztandar 39. Pułku wypełniła część elewacji budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Władysława Broniewskiego przy ulicy T. Kościuszki 18 w Lubaczowie. Za projekt i wykonanie muralu odpowiada Rafał Roskowiński, prekursor muralu artystycznego w Polsce, doktor sztuk pięknych, wykładowca UMCS w Lublinie, założyciel Gdańskiej Szkoły Muralu. Jako autor licznych projektów murali w wielu polskich miastach został odznaczony przez Prezydenta RP Srebrnym Krzyżem Zasługi. Mural powstaje w szerszym kontekście działań samorządu województwa na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa Kresów, integrując w tym wypadku także cenny aspekt dziejów lokalnych. 39. Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich na stałe wpisał się bowiem w historię Lubaczowa, proces odzyskania niepodległości oraz kształtowania i obrony granic odrodzonego państwa polskiego (1918-1920). Ponadto obecność żołnierzy miała znaczący wpływ na życie społeczne, kulturalne i gospodarcze miasta.

Kim są bohaterowie muralu?
Historia 39. Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich, którego I i III batalion stacjonowały w Lubaczowie, rozpoczyna się wraz z odrodzeniem Rzeczypospolitej w 1918 r. Pułk powstał z luźnych polskich oddziałów broniących Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej w listopadzie 1918 r. Pod nazwą 39. Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich występował od 8 IV 1919 r., kontynuując walkę z Ukraińcami oraz biorąc udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Wiosną 1920 r. uczestniczył m.in. w wyprawie na Kijów. Cztery ze stoczonych bitew znalazły się na sztandarze Pułku: zwycięstwo pod Brzuchowicami i Zboiskami (29 IV 1919 r.), zajęcie Hłuboczka (Wielkiego) i Tarnopola (1 VI 1919 r.), zdobycie Nowokonstantynowa (24 II 1920 r.) oraz bój nad rzeką Autą (4 VII 1920 r.). Sztandar nadano Pułkowi w 1924 r., w rocznicę pierwszej z bitew. Tego dnia Pułk obchodził także swoje święto.

Po zakończeniu działań wojennych sztab Pułku został przeniesiony do Jarosławia i wchodził w skład 24. Dywizji Piechoty. Dwa wspomniane bataliony początkowo stacjonowały w Stanisławowie i Kołomyi, następnie znalazły się w Jarosławiu, a w 1922 r. trafiły do Lubaczowa, do koszar im. gen. Józefa Zajączka przy ul. Kościuszki (obecnie mieści się tam m.in. Zespół Placówek im. Jana Pawła II). III batalion przebywał w Lubaczowie do 1930 r., a I batalion do wybuchu II wojny światowej. W latach 30. I batalion liczył kilkunastu oficerów służby stałej, ponad 40 podoficerów zawodowych i ok. 600–700 strzelców. Były to 3 kompanie strzeleckie i 1 kompania ciężkich karabinów maszynowych, które szkoliły również rekrutów Korpusu Ochrony Pogranicza. Ostatnim dowódcą lubaczowskiego batalionu w czasie pokoju był ppłk Franciszek Herzog. Pułk stoczył kilkanaście bitew w trakcie wojny obronnej 1939 r. Do najkrwawszej z nich doszło 14 września w rejonie Boratycz. W krytycznym momencie na polu walki pojawił się poczet ze sztandarem 39. Pułku podrywając żołnierzy do kontrataku. Szlak bojowy Pułku zakończył się 20 września na przedpolach Lwowa. W trakcie nieudanej próby przebicia się do oblężonego miasta, decyzją dowódcy 24. DP, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, jednostkę rozwiązano. Część żołnierzy, która nie trafiła do niewoli niemieckiej, powróciła do Jarosławia i Lubaczowa, inni przedostali się na terytorium Węgier, następnie do Francji i Wielkiej Brytanii, gdzie walczyli w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.

39. Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich na stałe wpisał się w historię Lubaczowa, dzieje odzyskania niepodległości oraz kształtowania i obrony granic odrodzonego państwa polskiego. Obecność żołnierzy miała znaczący wpływ na życie społeczne, kulturalne i gospodarcze miasta. O projekcie „Przestrzeń Dziedzictwa” to projekt Samorządu Województwa Podkarpackiego polegający na stworzeniu na obszarze województwa murali tematycznych dedykowanych kulturze i dziedzictwu narodowemu. Celem projektu jest upowszechnienie i ochrona zasobów dziedzictwa kulturowego oraz pielęgnowanie pamięci historycznej w społeczeństwie. Jednocześnie jego założenia są wyrazem wspólnej dbałości o przestrzeń i jej estetykę, która posiada istotny walor kulturotwórczy. Realizacja projektu zakłada współpracę z partnerami, tj. właścicielami budynków, instytucjami kultury i organizacjami społecznymi.

Z ramienia samorządu województwa projekt koordynuje Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie (kontakt: kultura@podkarpackie.pl).

Autor filmu: Rockin’ Films

This error message is only visible to WordPress admins

Error: No feed found.

Please go to the Instagram Feed settings page to create a feed.