English EN Deutsch DE Italiano IT Polski PL Русский RU
Czytelnia dla Dorosłych

Spotkania w ramach XII Obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu

W dniach 27 – 29 stycznia 2020 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie zorganizowano uroczyste obchody XII Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu. Nasza Biblioteka gościła Lucię Retman, Żydówkę ocaloną przez Zofię Pomorską z Lubaczowa, Simona Lavee-Łukawieckiego, którego rodziną podczas wojny opiekował się Józef Kulpa, otwarto wystawę pt. „Samarytanie z Markowej”, odbyły się wykłady, odczyty oraz spotkanie autorskie. Pamięć lubaczowskich Żydów uczczono przy obelisku na „Plebańskim Polu” pod Dachnowem.

fot. Marcin Materniak

fot. Marcin Materniak

27 i 29 stycznia wykład pt. „Obóz pracy dla Żydów w Cieszanowie” wygłosił Tomasz Róg, Dyrektor Muzeum Kresów w Lubaczowie. Mówił o utworzeniu w czasie II wojny światowej w Cieszanowie przymusowego obozu pracy, który stanowił element sieci obozów. Przywożono tam Żydów z różnych terenów, głównie z okolic Radomia i Częstochowy. Byli to sami mężczyźni. Zadaniem więźniów była budowa rowu przeciwczołgowego między Cieszanowem i Gorajcem. Pracowali oni od świtu do zmierzchu, w bardzo ciężkich warunkach, posługiwać się mogli tylko prymitywnymi narzędziami. Wielu z nich straciło tam zdrowie i życie.

27 stycznia w MBP otwarta została wystawa „Samarytanie z Markowej”. Poświęcona jest ona rodzinie Ulmów – Polaków zamordowanych przez Niemców za pomoc Żydom. Wystawa prezentuje zdjęcia i dokumenty ilustrujące życie bohaterskiej rodziny oraz życie polskiej i żydowskiej społeczności Markowej, a także realia okupacji niemieckiej w Polsce, podczas której każdemu, kto pomagał Żydom, groziła kara śmierci. Otwarcie wystawy poprzedził odczyt Jakuba Pawłowskiego, specjalisty ds. edukacji i popularyzacji z markowskiego muzeum.

29 stycznia MBP gościła Lucię Retman, autorkę książki pt. „Perły albo życie”, w której zawarła swoje wspomnienia. Co roku przyjeżdża ona do Lubaczowa i opowiadała swoją historię. Mówiła o tym jak w czasie wojny Zofia Pomorska wynajęła jej mieszkanie narażając swoje życie i załatwiła jej u księdza metrykę na nazwisko Janina Kogut. Dzięki temu uratowała jej życie. Dziś mieszka w Hajfie, przy ulicy Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Ma 35 prawnuków. Zawsze dziękuje Pani Zofii Pomorskiej za ocalenie. W MBP licznie zgromadzonej młodzieży z lubaczowskich i okolicznych szkół życzyła, by starali się ten świat uczynić lepszym i szczęśliwszym. Odnosząc się do Holokaustu powiedziała, że my jego ofiarom już pomóc nie możemy, ale pamiętać musimy.

O wojennych przeżyciach swoich rodziców, których ukrywał w czasie wojny Józef Kulpa z Lubaczowa, opowiedział także Simon Lavee Łukawiecki, autor książki „Oddział niezwyciężonych. Drużyna żydowskich partyzantów Armii Krajowej pod dowództwem Edmunda Łukawieckiego w latach 1941- 1944”. Pan Simon dodatkowo w dniu 28 stycznia 2020r. przed południem wziął udział w spotkaniach z młodzieżą w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Baszni Dolnej oraz w Lisich Jamach, a o godz. 17:00 w Miejskiej Bibliotece Publicznej spotkał się z mieszkańcami Cieszanowa.

W uroczystościach przy obelisku na „Plebańskim Polu” pod Dachnowem upamiętniających Holokaust wzięli udział Lucia Retman z synem Michaelem, Simon Lavee Łukawiecki,  przedstawiciele władz i instytucji samorządowych oraz Stowarzyszenia Spadkobierców Polskich Kombatantów II Wojny światowej z Horyńca-Zdroju.

O godz. 17.00 w MBP odbyło się spotkanie z Piotrem Zubowskim, Dyrektorem Powiatowego Centrum Kultury w Lubaczowie, autorem książki „Obertyn – opowieści o życiu miasteczka”. Publikacja ta jest pozycją dwujęzyczną, polsko-ukraińską. Powstała w ramach międzynarodowego projektu naukowego, poświęconego temu kresowemu miasteczku, w którym żyły trzy nacje – Polacy, Ukraińcy i Żydzi. Na podstawie relacji mówionych i spisanych wspomnień przedstawiono w niej historię przesiedleń związanych z zawieruchą wojenną oraz późniejszą polityką władz polskich i radzieckich.

Organizatorami Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu w Lubaczowie było Starostwo Powiatowe w Lubaczowie, Urząd Miejski w Lubaczowie, Urząd Gminy w Lubaczowie oraz jednostki podległe Muzeum Kresów i Powiatowe Centrum Kultury w Lubaczowie, Miejska Biblioteka Publiczna w Lubaczowie oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Lubaczowie z/s w Baszni Dolnej.