English EN Deutsch DE Italiano IT Polski PL Русский RU
Czytelnia dla Dorosłych

Spotkanie autorskie z dr. Zygmuntem Kubrakiem

262

„Dzieje Lubaczowa. Lubaczów od czasów najdawniejszych do lipca 1944 roku” – to pierwszy tom monografii autorstwa dr. Zygmunta Kubraka, historyka, nauczyciela, muzealnika, Miłośnika Ziemi Lubaczowskiej, autora licznych opracowań naukowych poświęconych historii naszego regionu. Książka została wydana przez Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu w Rzeszowie w nakładzie 1000 egzemplarzy. Jej wydanie zostało sfinansowane przez Urząd Miejski w Lubaczowie. 28 kwietnia w Miejskiej Bibliotece Publicznej odbyło się spotkanie autorskie promujące publikację.

DSC_0574

Rozważania nad dziejami Lubaczowa dr Zygmunt Kubrak poprzedził podziękowaniami skierowanymi do Władz Miasta oraz osób, które służyły mu pomocą podczas pracy badawczej.

Następnie pokrótce opowiadał o swej pracy nad monografią, którą rozpoczął 30 lat temu i która okazała się pasją jego życia. Nadmienił, że do lat 60. XX w. powiat lubaczowski był wyjątkowo mało przebadany, gdyż pisanie o relacjach polski-ukraińsko-żydowskich, czyli o wielokulturowości jaka charakterystyczna była dla Lubaczowa, a co było w tamtym okresie niepolityczne. Wspomniał o tym jak w grudniu 1981 roku pracował w Bibliotece Narodowej szukając informacji do dziejów naszego miasta i musiał je przerwać, gdyż atmosfera stanu wojennego nie pozwalała na ich kontynuację. Opowiadał o swych wizytach w licznych archiwach i bibliotekach, głównie na terenie kraju, w Przemyślu czy Warszawie, ale także za granicą – we Lwowie.

Kolejna część spotkania dotyczyła początków osadnictwa na terenie Lubaczowa oraz lokacji miasta na prawie magdeburskim przez księcia Władysława Opolczyka w 1376 roku. Tylko nieliczne miasta obecnego województwa podkarpackiego lokowane były wcześniej tj. Sanok (1339), Krosno (1352), Rzeszów (1354), Jarosław (1375). Gród otoczony był ziemnym wałem, na którym usytuowany był parkan, z osadzonymi w nim drewnianymi basztami. W obrębie wałów wytyczone były działki, tam również mieściły się budowle sakralne, a następnie ratusz. Na obrzeżach miasta „za mostem pod miastem” usytuowany były browar i młyn, zaś na przedmieściach Młodowa klasztor św. Piotra i Pawła, drugi na Przedmieściu Lubelskim

Rozwój przestrzenny miasta następował wokół układu komunikacyjnego ulic: biegnącej na północ do Szczebrzeszyna i Krzeszowa, na południe pomiędzy kościołem i cerkwią do Gródka i Lwowa, na wschód w kierunku Potylicza i Bełza, na zachód do Jarosławia.

Intensywny rozwój miasta przypada na lata autonomii galicyjskiej. Wtedy to powstał charakterystyczny dla Lubaczowa układ ulic, wybudowano również liczne budynki instytucji publicznych, działalność rozpoczęło wiele podmiotów organizacyjnych. W 1868 roku powstał Sąd Powiatowy, w 1870 oddano do użytku ratusz, w którym mieściła się „sala radna”, z dekoracjami portretów cesarza Franciszka Józefa i namiestnika Galicji hrabiego Agenora Gołuchowskiego. Bogata biblioteka w ratuszu gromadziła księgi w trzech językach, odzwierciedlające wielokulturowy charakter Lubaczowa. Burmistrzowie Miasta pieczołowicie przechowywali przywileje królewskie, począwszy od przywileju króla Zygmunta I, kolejnych władców oraz przywilej cesarza Ferdynanda I z 1838 roku. W latach 1882-1884 wybudowano linię kolejową. Okazały budynek dworca mieścił dwie kasy biletowe, poczekalnie i bufet. Nowe świątynie otrzymali wierni obrządków chrześcijańskich, w1883 roku oddano do użytku cerkiew, a w 1884 kościół. Istotne znaczenie dla miasta miała budowa szpitala powszechnego, którą zakończono w 1896 roku oraz koszar.

Lubaczów słynął z dobrze rozwiniętego rzemiosła. W Stowarzyszeniu przemysłowym rękodzielników w Lubaczowie zrzeszonych było 87 rzemieślników, wśród nich m.in.: Jan Złonkiewicz (szewc), Józef Argasiński (bednarz), Walenty Meder (stolarz), Mendel Sternhiker (krawiec), Jędrzej Reisinger (kowal). Znanym w całym kraju ludwisarzem był Jan Jaroszewski pełniący także funkcję burmistrza miasta.

Ten intensywny rozwój miasta przerwały pożary w 1899 i 1905 roku.

Na koniec spotkania dr Zygmunt Kubrak wspomniał postaci wybitnych dowódców wojskowych, gen. Stanisława Dąbka i gen. Józefa Kustronia oraz lubaczowskich policjantów i oficerów, którzy zginęli w Katyniu.

Podsumowując swe wystąpienie autor przytoczył liczby potwierdzające bogactwo materiałów źródłowych. Pracując nad monografią korzystał z dokumentów zgromadzonych w 20 archiwach, ze 150 wydawnictw źródłowych, 300 publikacji, 36 tytułów czasopism, ok. 100 publikowanych pamiętników i wspomnień.

Monografia „Dzieje Lubaczowa. Lubaczów od czasów najdawniejszych do lipca 1944 roku” z pewnością stanowi doskonały materiał historyczny i jest jedną z najważniejszych publikacji dotyczących naszego miasta.