English EN Deutsch DE Italiano IT Polski PL Русский RU
Czytelnia dla Dorosłych

„Piękna Niepodległa Ziemia Lubaczowska” – sesja popularno-naukowa

9 listopada 2018 w MBP w ramach obchodów 100- LECIA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI odbyła się sesja popularno-naukowa z cyklu „PIĘKNA NIEPODLEGŁA ZIEMIA LUBACZOWSKA z udziałem historyków i regionalistów.

Jako pierwszy głos zabrał Dariusz Sałek – adiunkt Muzeum Kresów w Lubaczowie, który wygłosił referat – „Miejsca pamięci narodowej oraz inne upamiętnienia związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 r. na terenie powiatu lubaczowskiego”.

Posiłkując się prezentacja multimedialną prelegent przybliżył uczestnikom spotkania historię powstania Pomników Niepodległości w Dachnowie, Płazowie, Nowym Bruśnie, Pomnika Wolności w Horyńcu-Zdroju, Pomnika – Mogiły Obrońców Lubaczowa i Baszni Dolnej usytuowanego na cmentarzu komunalnym w Lubaczowie, Pomnika – Mogiły Franciszka Gajerskiego i Józefa Lityńskiego w Cieszanowie, a także Krzyży Niepodległości w Podlesiu i Załużu. Wspomniał również o tablicach poświęconych bohaterom walk o niepodległość znajdujących się w kościołach w Dąbkowie, Lubaczowie i Cieszanowie oraz przy wejściu do Biblioteki Pedagogicznej w Lubaczowie i w Mauzoleum Wojskowym w Horyńcu-Zdroju. Jako ciekawostkę podał fakt, że niewielu mieszkańców powiatu wie o tym, że w Werchracie znajduje się jedyny na naszym terenie kopiec. Został on usypany przez żołnierzy Wojska Polskiego ku czci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Swoje wystąpienie zakończył przypomnieniem, że dla upamiętnienia wybitnych lubaczowian, którzy zginęli w walce o Polskę postanowiono miejscowości Dąbków nadać nazwę pochodzącą od nazwiska gen. Stanisława Dąbka, zaś miejscowości Karolówka od imion obrońców Lubaczowa – Karola Baumana, Karola Sandera i Karola Świstowicza.

Następnie wystąpił dr Zygmunt Kubrak, historyk, nauczyciel, muzealnik, Miłośnik Ziemi Lubaczowskiej, który wygłosił referat pt. „Działalność polskich organizacji niepodległościowych w Lubaczowie w latach 1914-1918”. Zaprezentował również bohaterską postawę generała Dąbka w trakcie pierwszej wojny światowej, który po jej wybuch w 1914 roku został powołany do służby w piechocie cesarskiej i królewskiej Armii, a następnie po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy wysłany na front. Podczas walk w Karpatach został ciężko ranny. Po rehabilitacji walczył we Włoszech. Pod koniec 1918 zgłosił się do Wojska Polskiego. Wziął udział w wojnie z Ukraińcami i bolszewikami, walczył na lubaczowszczyźnie, to tu organizował zbrojne oddziały, a po zdobyciu miasta również zalążki władz administracyjnych. Za męstwo wykazane podczas walk odznaczony został Krzyżem Walecznych.

Jan Bańbor, historyk zatrudniony w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, autor wielu publikacji dotyczących historii Kresów zaprezentował referat pt. „Ziemia Lubaczowska u progu niepodległości – listopad 1918”. Ukazywał niezwykle trudną sytuację na naszym terenie spowodowaną konfliktem polsko-ukraińskim. Przybliżył dążenia nacjonalistów ukraińskich zmierzające do utworzenia niepodległej Ukrainy. Wspomniał o Obronie Lwowa, bitwach pod Kraśnikiem i Komarowem, o oblężeniu Twierdzy Przemyśl.

Sesję zakończyło wystąpienie Andrzeja Władysława Kaczorowskiego, filologa, dziennikarza, autora artykułów o tematyce karpackiej, badacza dziejów PRL. Wygłosił on referat pt. „Ku niepodległości – kształtowanie się polskiej gwary żołnierskiej”. Mówił o kłopotach językowych w wielonarodowej armii, o powstawaniu słów zrozumiałych dla wszystkich żołnierzy i o słowach, które przeszły z gwary żołnierskiej do języka potocznego

Sesję zrealizowano w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2021, Programu Dotacyjnego „Niepodległa”.